Eftelist gaat vérder

waar onervaren jongens zich laten lokken door het avontuur. Niemand anders wil nog werken voor de strenge en grillige Van der Decken. In café Het oorlam drinkt de kapitein alleen op zijn successen. Hij is alles en iedereen te slim af. Hij staat aan de top. Maar zijn hebzucht zal hem zwaar kosten.

Wij schrijven 1678, als Kapitein Willem van der Decken op Eerste Paasdag, tegen alle regels in, met zijn bemanning uitvaart naar de Oost. Zelfs een razende storm kan hem er niet van weerhouden, ook al is zijn bemanning van angst de wanhoop nabij. "Ik zal vaeren, storm of gheen storm, Paesen of gheen Paesen. Ik zal vaeren, al is het tot in den eeuwigheid!" Willem van der Decken tartte alle regels, het fatsoen en de elementen. En tekende zijn eigen noodlot... Zijn schip veranderde in een mysterieus, vurig spookschip dat werd gedoemd voor eeuwig de zeven wereldzeeën te bevaren als 'De Vliegende Hollander'... Van der Decken's woning brandde van binnenuit en in de geheime gang brandde een hels vuur, dat zijn duistere dubbelleven blootlegde. Het schip verdween en er werd nooit meer iets van vernomen.

Of toch wel? Jaren later bereikten nog steeds berichten het thuisland over een mysterieus spookschip, dat lijkt te vliegen boven de golven. Met een zwartgeblakerd karkas en brandende zeilen zou het met ongelooflijke snelheden over zee koersen... tegen de wind in! Zeelui doen er alles aan een aanvaring te voorkomen. Want elk contact met de schimmige gedaante die onbeweeglijk op de reling staat, brengt ongeluk, dood en verderf!"

bevatten. Waar Roodkapje niet af mag dwalen en zich niet in mag laten met ongure types ('wolven'), moet de 17e eeuwse zeeman op zijn tellen passen bij de Kaap en daar zeker niet teveel risico's nemen. Natuurlijk is het verschil tussen een sprookje en een legende dat een legende een kern van waarheid bevat. Daarom ben ik op zoek gegaan naar feiten die het verhaal van de Vliegende Hollander bevestigen.

In 1641 -andere bronnen noemen 1644 en zelfs 1729 als jaartal- is er een Nederlands schip gezonken bij de Kaap. Na deze gebeurtenis heeft het verhaal letterlijk en figuurlijk vleugels gekregen, al wordt er verondersteld dat een soortgelijk verhaal, als 'moderne' variant op de mythe van Odysseus al in de 15e eeuw is ontstaan. Dit gegeven is echter in nevelen gehuld, daarom wordt het VOC-schip dat in 1641 is gezonken gezien als het concrete begin van de legende, met 'kappertein' Van Straaten als concrete hoofdpersoon.

Dit verhaal wordt in 1837 door de auteur en zee-officier Frederick Marryat verder uitgewerkt in zijn boek 'The Phantom Ship'. Marryat gebruikt 'Van Der Decken' als naam voor de kapitein. Ik ben hierop een aantal varianten tegengekomen, namelijk: Philip Vanderdecken, Willem van der Decken, Hendrick van de Decken en Jeremias de Decker. Voor het eerst wordt Van der Decken als kapitein van het spookschip genoemd in het Schotse tijdschrift "Blackwoord's Edinburgh Magazine" van mei 1821. In dit verhaal is Terneuzen de thuishaven van Van der Decken. Historisch gezien is dit onjuist aangezien de haven van Terneuzen toentertijd nog niet geschikt was voor schepen van degelijke omvang. Terneuzen werd pas echt een havenstad nadat het kanaal van Gent naar Terneuzen was gegraven in 1825. Dit terzijde. Op Paasochtend vertrekt Van der Decken tegen de zin van zijn vrouw in naar Oost-Indië. Onderweg wordt het schip door toedoen van de kapitein vervloekt bij de Kaap. De enige manier waarop Van der Decken de vloek van de duivel ongedaan kan maken en zijn geest rust kan vinden is door het vinden van een vrouw die hem ware liefde en trouw toont. Van der Decken kan eens per zeven jaar aan land gaan om die vrouw te zoeken. Op dit verhaal baseert Richard Wagner zijn opera 'Der Fliegende Holländer'.

Er wordt overigens gesuggereerd dat 'de vliegende hollander' een verkeerde vertaling van 'the flying dutchman' is. De juiste vertaling zou dan 'de vluchtende hollander' moeten zijn. Helaas ben ik dit gegeven maar één keer tegengekomen en stond daar niet verteld waar deze hollander dan voor vluchtte. Mogelijk zou dit zijn voor de spaanse vloot, die maar wat graag verhinderde dat de ketterende lage landen handel dreven op zee en zodoende een zware concurrentie vormden. De hollanders werden in hun strijd tegen de spanjaarden bijgestaan door de engelsen. Ik kan me zo voorstellen dat de engelsen ook wel in staat zijn om de 'vluchtende hollander' te vervloeken wanneer deze in een zee-gevecht het hazenpad kiest. Deze theorie wordt in de gevonden documentatie echter niet verder ondersteund en laat ik daarom maar rusten. Sowieso spreekt 'vliegend' natuurlijk meer tot de verbeelding dan 'vluchtend'. Ik ben niet zo chauvinistisch dat ik het erg zou vinden als de betreffende zeevaarder inderdaad is gevlucht, maar de 'vliegende' hollander kan als spookschip nu eenmaal vliegen en is zodoende ook een grote inspiratiebron geweest voor latere verhalen.

Een later verhaal vertelt over een schipper die het slechte weer van de Kaap interpreteert als een 'blokkade' van de goden. Hij weet wel beter dan te proberen erdoor te komen en zoekt daarom een andere route via het noorden: "Opgeven doe ik nooit. Buigen nog minder. Als het in het zuiden niet gaat, rond ik de kaap in het noorden. Ik vaar om de noord en lap het Zuiderkruis aan m'n voetzolen. Wat Heemskerck en Barends niet lukte, kan schipper Van der Decken allicht. Wat zullen die hierboven op hun heilige neuzen kijken, als ik straks aan de andere kant van de kaap verschijn."

Enkele bronnen:
http://www.occultopedia.com/f/flying_dutchman.htm
http://www.britannia.com/history/legend/collection/legcol48.html

Ik hoop dat ik met deze beknopte inleiding in de geschiedenis van de Vliegende Hollander de discussies en speculaties wat meer voeten in aarde kan geven."